3 bài học đổi mới từ một fintech

Ông Trần Bá Khôi Nguyên - Chủ tịch Zalopay

Từ một start-up non trẻ trong bối cảnh thị trường thanh toán số còn mới mẻ, Zalopay từng bước trở thành nền tảng phục vụ hàng triệu người dùng trong và ngoài nước mỗi ngày. Đằng sau hành trình đó là quá trình đổi mới liên tục, một quá trình luôn đi kèm với lựa chọn: lựa chọn đầu tư cho năng lực nội tại, lựa chọn chấp nhận thử thách thay vì đi theo lối mòn an toàn, và lựa chọn mở rộng kết nối thay vì cạnh tranh.

Từ thực tiễn phát triển, Zalopay rút ra 3 bài học lớn. Ba bài học này cũng là 3 chặng đường mà phần lớn doanh nghiệp (DN) đổi mới sáng tạo đều phải trải qua: dám bắt đầu và dám sửa sai; thử thách sáng tạo nhưng vẫn đề cao an toàn và tuân thủ; và cuối cùng, chia sẻ thành quả để cùng tạo dựng giá trị chung cho thị trường và xã hội.

Bài học 1: Sáng tạo là dám vừa học vừa làm. Đổi mới sáng tạo chỉ có thể diễn ra khi DN đặt niềm tin vào những con người dám làm, dám sai và sẵn sàng sửa sai, đồng thời xây dựng một môi trường cho phép sai lầm diễn ra có kiểm soát và mang lại giá trị học hỏi.

Khi Zalopay gia nhập thị trường trung gian thanh toán, fintech vẫn là khái niệm còn khá mới tại Việt Nam. Thị trường thiếu những mô hình đủ gần để học hỏi, trong khi khung pháp lý đang trong quá trình hoàn thiện. Điều đó đồng nghĩa với việc gần như mọi thứ đều phải tự xây dựng, từ quy trình nghiệp vụ, hệ thống quản trị rủi ro đến mô hình hợp tác và chuẩn mực sản phẩm.

Trong bối cảnh ấy, Zalopay lựa chọn cách tiếp cận của một start-up thực thụ, vừa làm vừa học vừa điều chỉnh. Thay vì kỳ vọng thành công ngay từ đầu, DN xác định mục tiêu "học nhanh", liên tục thử nghiệm những giải pháp nhỏ, đo lường hiệu quả và kịp thời sửa sai. Đổi mới, vì thế không phải là những quyết định đột phá đơn lẻ mà là chuỗi hành động bền bỉ, có trách nhiệm và có định hướng dài hạn.

Zalopay đoạt Giải thưởng Sao Khuê 2025 cho giải pháp Zalopay POD, thuộc hạng mục Fintech - Thị trường và Tiêu dùng, ghi nhận những đóng góp đột phá trong việc hiện đại hóa thanh toán không tiền mặt trong ngành logistics

Một ví dụ điển hình là giai đoạn đầu, Zalopay phụ thuộc nhiều vào tệp khách hàng từ hệ sinh thái VNG. Đây là lực đẩy quan trọng nhưng không đủ để tạo nền tảng tăng trưởng độc lập. Nhận ra điều đó, ban lãnh đạo đã quyết định thay đổi chiến lược, chủ động mở rộng tệp người dùng, xây dựng cộng đồng khách hàng riêng và đa dạng hóa các kịch bản sử dụng dịch vụ. Quyết định này không dễ dàng nhưng là điều kiện cần để Zalopay tăng trưởng bền vững.

Song song đó, Zalopay luôn tiên phong trong việc triển khai các sản phẩm ngách và cách làm sáng tạo. DN chủ động thử nghiệm những hướng đi mới miễn là pháp luật không cấm, từng bước mở rộng từ ví điện tử sang nền tảng dịch vụ tài chính số, hợp tác với nhiều đối tác để mang đến các sản phẩm tiện lợi, an toàn cho người dùng. Nhờ vậy, Zalopay duy trì tăng trưởng đều đặn, phục vụ hàng triệu người dùng thường xuyên, ghi nhận mức tăng 35% trong năm 2025.

Yếu tố con người đóng vai trò then chốt trong quá trình này. Tại Zalopay, tinh thần trách nhiệm, khả năng hợp tác và hiệu quả công việc được coi trọng hơn bằng cấp hay thâm niên. Việc trao cơ hội cho đội ngũ trẻ giúp hình thành những ý tưởng mới, phá bỏ lối mòn và góp phần định hình mô hình kinh doanh phù hợp với thị trường đang biến đổi nhanh chóng.

Bài học 2: Trong lĩnh vực tài chính, đổi mới sáng tạo không thể tách rời trách nhiệm và sự cẩn trọng. Đổi mới thường được gắn với rủi ro, nhất là khi DN chạy theo tốc độ tăng trưởng mà bỏ qua các chuẩn mực an toàn. Với fintech, niềm tin của người dùng và đối tác chính là tài sản lớn nhất. Chỉ một sự cố nhỏ cũng có thể gây tổn hại nghiêm trọng và kéo dài. Vì vậy, tại Zalopay, an toàn, bảo mật và tuân thủ không phải là yếu tố phụ trợ mà là nền tảng cốt lõi của mọi sáng kiến đổi mới.

Mỗi sản phẩm, dịch vụ mới đều phải đi qua lăng kính quản trị rủi ro. Zalopay liên tục đầu tư cho hệ thống an toàn thông tin và quy trình vận hành theo các chuẩn mực quốc tế. Từ năm 2021, Zalopay là một trong những ví điện tử đầu tiên tại Việt Nam đạt chứng nhận ISO/IEC 27001 về quản lý an toàn thông tin. Hằng năm, toàn bộ nhân sự đều phải hoàn thành các chương trình đào tạo về an ninh mạng, tuân thủ và phòng chống rửa tiền.

Với Zalopay, tuân thủ không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là lợi thế cạnh tranh. Việc xây dựng nền tảng vận hành minh bạch, an toàn giúp DN mở rộng hợp tác với ngân hàng, đối tác tài chính và gia tăng mức độ tin cậy trên thị trường. Các hoạt động kiểm tra, giám sát vì thế được xem là cơ chế cảnh báo sớm, giúp nhận diện rủi ro và điều chỉnh kịp thời.

DN cũng chủ động phối hợp với cơ quan quản lý, vừa bảo đảm tuân thủ vừa đóng góp ý kiến trong quá trình hoàn thiện chính sách. Cách tiếp cận này đòi hỏi nhiều nguồn lực hơn trong ngắn hạn, nhưng là điều kiện cần để xây dựng uy tín và bảo đảm sự ổn định lâu dài cho hệ thống tài chính số.

Bài học 3: Đổi mới chỉ thực sự có ý nghĩa khi thành quả của nó được xã hội tiếp cận và cùng thụ hưởng. Zalopay tin rằng lợi nhuận bền vững chỉ đến khi người dùng và đối tác nhìn thấy giá trị thực của đổi mới. Do đó, DN theo đuổi các sáng kiến giúp đơn giản hóa trải nghiệm chung của thị trường. Việc tiên phong triển khai QR đa năng từ năm 2023 là một ví dụ. Khi tính tương thích được cải thiện, thanh toán QR trở thành tiện ích chung, mang lại lợi ích cho cả người dùng lẫn người bán, thay vì là lợi thế riêng của từng nền tảng.

Song song đó, Zalopay mở rộng vai trò như một nền tảng kết nối, đưa hàng trăm sản phẩm tài chính an toàn của các ngân hàng, tổ chức tài chính đến gần hơn với người dùng. Từ chỗ cạnh tranh, nhiều đối tác dần coi fintech là kênh hợp tác hiệu quả, góp phần mở rộng độ phủ dịch vụ và nâng cao trải nghiệm khách hàng.

Tinh thần chia sẻ giá trị còn thể hiện qua các hoạt động ESG và trách nhiệm xã hội. Hằng năm, Zalopay phối hợp cùng Báo Người Lao Động tổ chức các chương trình thiện nguyện, quyên góp hàng chục tỉ đồng hỗ trợ đồng bào bị ảnh hưởng bởi thiên tai. DN cũng nhiều năm đồng hành với LĐLĐ TP HCM tổ chức các phiên chợ không tiền mặt cho người lao động, giúp họ làm quen với thanh toán số.

Nhìn về phía trước với những kỳ vọng. Từ 3 bài học trên, Zalopay kỳ vọng chính sách pháp luật sẽ tiếp tục tạo điều kiện cho những cá nhân và DN có năng lực thực tiễn, dám nghĩ, dám làm. Quản lý nhà nước cần chuyển mạnh sang hậu kiểm, thiết lập các ranh giới rõ ràng về những điều không được làm. Đồng thời Nhà nước đóng vai trò kết nối, tạo sân chơi công bằng để các DN đổi mới sáng tạo cùng học hỏi và phát triển.

Năm 2026 sẽ là cột mốc quan trọng với Zalopay trong hành trình hoàn thiện năng lực công nghệ, củng cố tuân thủ và đóng góp tích cực hơn cho xã hội. Với nền tảng đã xây dựng, Zalopay tin tưởng vào một chặng đường tăng trưởng bền vững, có trách nhiệm và mang lại giá trị lâu dài cho cộng đồng.