Thị trường chứng khoán bước vào phiên tháng 6 trong trạng thái khá trầm lắng. VN-Index giảm gần 19 điểm, giá trị khớp lệnh trên HoSE rơi về chỉ còn vỏn vẹn khoảng 11.400 tỷ đồng, giảm 22% so với phiên liền trước.
Đây cũng là mức thanh khoản thấp nhất trong hơn một năm, kể từ phiên tăng điểm lịch sử sau "bão" thuế quan 10/4/2025.
Thực tế, sự co hẹp của dòng tiền không phải diễn biến bất ngờ. Trong nhiều tháng gần đây, thanh khoản thị trường đã có xu hướng giảm dần. Giá trị khớp lệnh bình quân tháng 5 đạt trên 22.000 tỷ đồng mỗi phiên, gần như đi ngang so với tháng trước nhưng thấp hơn gần 20% so với mức trung bình của 5 tháng đầu năm.
Đằng sau những con số đó là tâm lý ngày càng thận trọng của nhà đầu tư. Sau khi lập đỉnh, VN-Index liên tục trải qua các nhịp rung lắc mạnh và đã đánh mất khoảng 80 điểm. Mỗi lần thị trường hồi phục lại nhanh chóng xuất hiện áp lực bán kéo chỉ số đi xuống, tạo cảm giác "cưa chân bàn" khiến nhiều nhà đầu tư mất kiên nhẫn.
Điều đáng nói là ngay cả trong giai đoạn VN-Index thiết lập đỉnh mới, không phải nhà đầu tư nào cũng được hưởng thành quả. Đà tăng chủ yếu tập trung vào nhóm cổ phiếu họ Vingroup, trong khi phần lớn các nhóm ngành khác như chứng khoán, công nghệ hay dầu khí vẫn giao dịch kém tích cực.
Không ít nhà đầu tư chứng kiến tài khoản giảm hàng chục phần trăm dù thị trường chung liên tục đi lên. Cảm giác "thua lỗ ngay trên đỉnh" khiến sự hưng phấn nhanh chóng nhường chỗ cho tâm lý chán nản, hoài nghi và phòng thủ.
Trong bối cảnh đó, việc thị trường loay hoay tìm kiếm nhóm ngành dẫn dắt cũng khiến nhà đầu tư chán nản. Khi nhóm Vingroup hạ nhiệt, nhiều nhà đầu tư kỳ vọng cổ phiếu ngân hàng sẽ trở thành động lực mới cho chỉ số. Tuy nhiên, đà tăng của nhóm này không kéo dài đủ lâu để tạo hiệu ứng lan tỏa. Sự luân chuyển dòng tiền diễn ra ngắn ngủi khiến nhà đầu tư càng có xu hướng đứng ngoài quan sát thay vì tham gia giao dịch.
Lý giải về bức tranh ảm đạm của thị trường, ông Bùi Văn Huy, Phó Giám đốc FIDT , cho rằng điều này xuất phát từ sự mất cân đối giữa cung và cầu.
Ở phía cầu, dòng tiền vào chứng khoán đang suy yếu khi nền kinh tế bước vào giai đoạn cần lượng vốn lớn để phục vụ tăng trưởng. Lãi suất có xu hướng nhích lên trở lại, trong khi nhu cầu vốn cho đầu tư công và khu vực doanh nghiệp ngày càng gia tăng. Tín dụng đã phục hồi khá mạnh nhưng huy động vốn và thanh khoản hệ thống chưa cải thiện tương ứng, khiến nguồn vốn giá rẻ dành cho thị trường chứng khoán dần thu hẹp.
Ở chiều ngược lại, áp lực cung vẫn hiện hữu. Nhiều thương vụ IPO dự kiến triển khai trong nửa cuối năm có thể hút một lượng tiền đáng kể khỏi thị trường thứ cấp. Cùng với đó, khối ngoại tiếp tục duy trì xu hướng bán ròng mạnh. Trong 5 tháng đầu năm 2026, giá trị bán ròng đã lên tới khoảng 64.000 tỷ đồng, riêng tháng 5 ghi nhận gần 18.000 tỷ đồng.
Theo ông Huy, xu hướng này không chỉ xuất phát từ các yếu tố trong nước mà còn chịu tác động từ môi trường tài chính toàn cầu. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ và Nhật Bản kỳ hạn 30 năm duy trì ở vùng cao khiến chi phí vốn tăng lên, từ đó làm giảm sức hấp dẫn của các thị trường mới nổi như Việt Nam.
Dù vậy, với góc nhìn dài hạn, ông Nguyễn Minh Hoàng, Giám đốc Phân tích Chứng khoán Nhất Việt (VFS) cho rằng thị trường đã xuất hiện những tín hiệu sớm của quá trình tạo đáy và những nhịp tăng lớn thường bắt đầu khi phần đông nhà đầu tư vẫn còn nghi ngờ. VN-Index có thể bước vào giai đoạn tích lũy trước khi hình thành một chu kỳ tăng mới.
Ở góc độ định giá, bức tranh cũng đang trở nên hấp dẫn hơn. Nếu loại trừ ảnh hưởng của nhóm Vingroup, P/E của thị trường hiện chỉ quanh 11 lần, thấp hơn đáng kể so với mặt bằng trung bình nhiều năm.
Với kịch bản lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục tăng trưởng 15-17%, VN-Index vẫn còn dư địa hướng tới vùng 2.100 điểm trong trung hạn. Điều đó đồng nghĩa, giữa lúc tâm lý bi quan đang bao trùm và dòng tiền suy giảm mạnh, thị trường có thể đang âm thầm tích lũy những điều kiện cần thiết cho một chu kỳ tăng trưởng mới.
