Bỉ đang triển khai một dự án hạ tầng năng lượng quy mô lớn chưa từng có trên thế giới khi xây dựng đảo năng lượng nhân tạo đầu tiên ngoài khơi nhằm thu gom và truyền tải điện từ các trang trại điện gió trên Biển Bắc. Điểm đặc biệt của công trình là việc sử dụng 23 khối bê tông cốt thép khổng lồ, mỗi khối nặng khoảng 22.000 tấn, được vận chuyển và nhấn chìm có kiểm soát xuống biển để tạo nên phần khung bao quanh hòn đảo.
Dự án mang tên Đảo Công chúa Elisabeth (Princess Elisabeth Island) được xây dựng cách bờ biển Bỉ khoảng 45 km. Đây được xem là mắt xích quan trọng trong chiến lược phát triển năng lượng tái tạo của quốc gia châu Âu này, đồng thời mở ra mô hình mới trong việc kết nối các nguồn điện gió ngoài khơi với lưới điện trên đất liền.
Theo kế hoạch, hòn đảo sẽ đóng vai trò là trung tâm tập kết điện năng được tạo ra từ các trang trại điện gió ngoài khơi trước khi truyền tải vào đất liền hoặc kết nối với các tuyến liên kết điện quốc tế trong tương lai.
Dự án do nhà điều hành hệ thống truyền tải điện của Bỉ là Elia phát triển, được thi công bởi liên danh TM Edison gồm hai tập đoàn xây dựng biển hàng đầu châu Âu là DEME và Jan De Nul.
Cấu trúc nền tảng của đảo được hình thành từ 23 giếng chìm bê tông cốt thép khổng lồ. Mỗi cấu kiện dài khoảng 58 m, rộng 28 m và cao từ 23-32 m, tương đương một tòa nhà nhiều tầng.
Các khối bê tông này được sản xuất trên đất liền, sau đó được kéo ra Biển Bắc và hạ xuống vị trí đã được tính toán chính xác. Không giống như việc "thả chìm" thông thường, toàn bộ quá trình được kiểm soát nghiêm ngặt nhằm đảm bảo từng khối nằm đúng vị trí, tạo thành một vòng đai bảo vệ liên tục quanh hòn đảo.
Theo DEME, cấu kiện cuối cùng đã hoàn thành và được hạ thủy vào đầu năm 2026, đánh dấu việc kết thúc giai đoạn chế tạo các khối bê tông khổng lồ. Sau đó, chúng được chuyển tới cảng Scaldia để hoàn thiện trước khi đưa ra biển lắp đặt.
Việc thi công ngoài khơi bắt đầu từ tháng 4/2025 khi hai cấu kiện đầu tiên được đặt xuống đáy biển. Giai đoạn lắp đặt tiếp theo dự kiến tiếp tục trong năm 2026.
Khi hoàn thành, Đảo Công chúa Elisabeth sẽ trở thành trung tâm kết nối điện gió ngoài khơi với công suất ít nhất 2,1 GW.
Điểm đặc biệt của dự án là việc kết hợp hai công nghệ truyền tải điện hiện đại gồm hệ thống điện xoay chiều cao áp (HVAC) và điện một chiều cao áp (HVDC). Đây là mô hình được đánh giá phù hợp cho việc truyền tải lượng điện lớn từ ngoài khơi vào đất liền cũng như kết nối với các quốc gia lân cận.
Nhờ hệ thống này, điện năng từ các cụm tua-bin gió trên Biển Bắc sẽ được thu gom tại đảo trước khi đưa vào lưới điện quốc gia hoặc các tuyến cáp xuyên biên giới trong tương lai.
Các chuyên gia cho rằng đây là một bước tiến quan trọng trong quá trình chuyển đổi năng lượng của châu Âu, nơi điện gió ngoài khơi đang được xem là nguồn cung chiến lược nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Sau khi hoàn thành vòng đai bê tông, khu vực bên trong đảo sẽ được bơm khoảng 2,3 triệu m³ cát khai thác tại địa phương để tạo mặt bằng cho các trạm biến áp, hệ thống cáp điện và các công trình kỹ thuật khác.
Do nằm giữa Biển Bắc – khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng của sóng lớn, gió mạnh và dòng hải lưu phức tạp – các khối bê tông được thiết kế với những bức tường chắn sóng đặc biệt nhằm bảo vệ cơ sở hạ tầng năng lượng bên trong.
Theo hồ sơ dự án, tổng vốn đầu tư giai đoạn đầu ước tính khoảng 1,105 tỷ euro, tương đương gần 29.000 tỷ đồng. Riêng tháng 10/2024, Ngân hàng Đầu tư châu Âu (EIB) đã công bố gói tài trợ trị giá 650 triệu euro dành cho dự án.
Khi đi vào vận hành, Đảo Công chúa Elisabeth không chỉ giúp tăng khả năng khai thác điện gió ngoài khơi của Bỉ mà còn được kỳ vọng trở thành hình mẫu mới cho các trung tâm năng lượng biển trong tương lai, trong bối cảnh châu Âu đẩy mạnh phát triển hạ tầng năng lượng sạch quy mô lớn.
